ทำไมการเปลี่ยนผ่านสู่ Edge AI
จึงเพิ่มความได้เปรียบให้เอเชีย

พัฒนาการของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงในศูนย์ข้อมูลและโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์อีกต่อไป แต่ AI กำลังถูกนำไปฝังอยู่ในอุปกรณ์และเครื่องจักรที่อยู่ในชีวิตประจำวันมากขึ้น ซึ่งเป็นปัจจัยขับเคลื่อนการเติบโตของ Edge AI ที่ช่วยนำการประมวลผลเข้าใกล้แหล่งที่เกิดข้อมูล ทำให้แอปพลิเคชันทำงานได้รวดเร็วและตอบสนองได้ดีขึ้น ตั้งแต่สมาร์ทโฟนและแล็ปท็อป ไปจนถึงอุปกรณ์อุตสาหกรรมและระบบอัตโนมัติ Edge AI ช่วยให้อุปกรณ์สามารถประมวลผลข้อมูลภายในตัวเครื่องและตอบสนองได้แบบเรียลไทม์ ส่งผลให้ระบบต่าง ๆ ในโลกจริงมีความชาญฉลาด มีประสิทธิภาพ และสามารถทำงานแบบอัตโนมัติได้มากขึ้น แม้ Edge AI จะเหมาะกับการใช้งานที่ต้องตัดสินใจแบบเรียลไทม์และประมวลผลข้อมูลภายในอุปกรณ์ แต่คลาวด์ยังคงมีบทบาทสำคัญในการรองรับการประมวลผลในระดับขนาดใหญ่ การจัดเก็บข้อมูล และกำลังการประมวลผลที่จำเป็นสำหรับการฝึกและนำโมเดล AI ที่มีความซับซ้อนมากขึ้นไปใช้งาน ดังนั้น Edge AI จึงไม่ได้เข้ามาแทนที่คลาวด์ แต่เป็นการต่อยอดขีดความสามารถ โดยทั้งคลาวด์และ Edge AI จะทำงานร่วมกันเพื่อรองรับการใช้งาน AI ที่หลากหลายมากขึ้น

นอกเหนือจากการช่วยลดความล่าช้าในการประมวลผลแล้ว Edge AI ยังช่วยให้อุปกรณ์ทำงานได้อย่างมีเสถียรภาพมากขึ้นในพื้นที่ที่มีข้อจำกัดด้านการเชื่อมต่อ ขณะเดียวกัน การเก็บข้อมูลที่มีความอ่อนไหวของผู้บริโภคและภาครัฐไว้ใกล้กับแหล่งที่เกิดข้อมูลมากขึ้น ยังสามารถช่วยเสริมความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัย ซึ่งมีความสำคัญมากขึ้นตามพัฒนาการของกฎระเบียบด้าน AI ต้นทุนก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญ เพราะการใช้งาน AI ไม่ได้จำเป็นต้องใช้กำลังการประมวลผลระดับศูนย์ข้อมูลในทุกกรณี การประมวลผลโมเดลขนาดเล็กโดยตรงบนอุปกรณ์สามารถช่วยลดการใช้แบนด์วิดท์ ลดการใช้พลังงาน และเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน เมื่อการใช้งาน AI เปลี่ยนจากการฝึกโมเดล (training) ไปสู่การประมวลผลเพื่อใช้งานจริง (inference) มากขึ้น ปัจจัยด้านต้นทุนและความคุ้มค่าก็ยิ่งเอื้อต่อ Edge AI เนื่องจาก inference เกิดขึ้นทุกครั้งที่มีการใช้งาน AI การรองรับการใช้งานหลายพันล้านครั้งในแต่ละวันผ่านโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์แบบรวมศูนย์เพียงอย่างเดียวจึงมีต้นทุนสูงขึ้น ขณะเดียวกัน ศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ต้องใช้ไฟฟ้า น้ำ และระบบระบายความร้อนในปริมาณมาก ทำให้ประเด็นด้านความยั่งยืนและประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรมีความสำคัญมากขึ้น ปัจจัยสนับสนุน Edge AI ยังไม่ได้จำกัดอยู่เพียงประโยชน์ด้านเทคโนโลยี ความท้าทายเชิงโครงสร้าง ทั้งสังคมผู้สูงอายุ การขาดแคลนแรงงาน และความจำเป็นในการเพิ่มผลิตภาพ กำลังเร่งให้ภาคอุตสาหกรรมนำระบบอัตโนมัติมาใช้มากขึ้น ในเวลาเดียวกัน ปริมาณข้อมูลกำลังเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ขณะที่จำนวนการตัดสินใจที่ต้องเกิดขึ้นก็เพิ่มขึ้นจนเกินกว่าความสามารถของมนุษย์ที่จะประมวลผลได้ทั้งหมด Edge AI จึงเข้ามาช่วยลดช่องว่างดังกล่าว โดยทำให้อุปกรณ์และเครื่องจักรสามารถวิเคราะห์ข้อมูลและดำเนินการได้โดยอัตโนมัติในวงกว้าง

การคาดการณ์ของอุตสาหกรรมต่างชี้ไปในทิศทางเดียวกันว่า Edge AI มีแนวโน้มเติบโตในระดับเลขสองหลัก โดย International Data Corporation (IDC) คาดว่าการใช้จ่ายทั่วโลกสำหรับโซลูชัน Edge Computing จะมีมูลค่า 2.61 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2025 และเพิ่มขึ้นเป็น 3.80 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2028 การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน Edge ที่เพิ่มขึ้นนี้คาดว่าจะเป็นรากฐานสำคัญในการสนับสนุนการนำแอปพลิเคชัน Edge AI มาใช้งานในวงกว้างมากขึ้น

ปัจจุบัน ฮาร์ดแวร์มีสัดส่วนมากที่สุดในตลาด Edge AI โดยได้รับแรงขับเคลื่อนจากความต้องการอุปกรณ์ที่รองรับ AI ที่เพิ่มขึ้น ไม่ว่าจะเป็นสมาร์ทโฟน คอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล กล้องอัจฉริยะ หุ่นยนต์อุตสาหกรรม เซ็นเซอร์ และ Edge Server ดังแสดงในรูปที่ 1 ขณะที่โครงสร้างพื้นฐาน Edge Cloud คาดว่าจะเป็นกลุ่มที่เติบโตเร็วที่สุด เนื่องจากบริษัทต่าง ๆ นำ AI มาใช้งานมากขึ้น และเชื่อมต่ออุปกรณ์หลายพันเครื่องในโรงงาน สำนักงาน และสถานที่ต่าง ๆ

รูปที่ 1: ขนาดตลาด Edge AI ทั่วโลกจำแนกตามองค์ประกอบ (คาดการณ์ถึงปี 2033)

ที่มา: Grandview Research, 2025

เอเชียคาดว่าจะเป็นตลาด Edge AI ที่เติบโตเร็วที่สุด โดยภูมิภาคนี้มีทั้งระบบนิเวศด้านเซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ที่ครอบคลุม ควบคู่กับการนำ Edge AI มาใช้งานเพิ่มขึ้นในสมาร์ทโฟน ยานยนต์ โรงงาน และเครือข่ายโทรคมนาคม นอกจากนี้ การลงทุนอย่างต่อเนื่องในระบบการผลิตอัจฉริยะ หุ่นยนต์ 5G และโครงสร้างพื้นฐานที่เชื่อมต่อถึงกัน ยังช่วยเร่งการนำ Edge AI มาใช้ในจีน ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้มากขึ้น

Edge AI ช่วยขยายโอกาสจาก AI ออกไปนอกเหนือจากศูนย์ข้อมูลและโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์ และสร้างโอกาสในวงกว้างตลอดห่วงโซ่มูลค่าด้านเทคโนโลยี ตั้งแต่ผู้ผลิตอุปกรณ์ บริษัทเซมิคอนดักเตอร์ ผู้ผลิตหน่วยความจำ บริษัทด้านระบบอัตโนมัติในภาคอุตสาหกรรม ไปจนถึงผู้ให้บริการด้านระบบเครือข่าย เอเชียอยู่ในจุดที่ได้เปรียบจากการเติบโตของ Edge AI เนื่องจากเป็นฐานการผลิตชิป หน่วยความจำ เซ็นเซอร์ และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์จำนวนมากที่จำเป็นต่อการทำงานของ Edge AI ในขณะเดียวกัน เอเชียยังเป็นตลาดสำคัญสำหรับสมาร์ทโฟน ยานยนต์ไฟฟ้า ระบบอัตโนมัติในภาคอุตสาหกรรม และระบบการผลิตอัจฉริยะ ดังแสดงในรูปที่ 2 การมีจุดแข็งทั้งด้านการผลิตและความต้องการจากตลาดปลายทาง ทำให้เอเชียมีโอกาสการลงทุนที่น่าสนใจใน Edge AI

รูปที่ 2 เอเชียได้รับประโยชน์ตลอดห่วงโซ่มูลค่า Edge AI ตั้งแต่การผลิตชิ้นส่วนไปจนถึงผู้บริโภค

ปัจจุบัน การใช้งาน Edge AI ส่วนใหญ่เป็นการเพิ่มขีดความสามารถให้กับอุปกรณ์ที่มีอยู่เดิม ให้มีความชาญฉลาด ทำงานได้เร็ว และตอบสนองได้ดีขึ้น อย่างไรก็ตาม พัฒนาการของ AI ในระยะถัดไปจะก้าวไปไกลกว่านั้น จากเดิมที่ AI มีบทบาทในการช่วยเหลือผู้ใช้งาน ไปสู่ระบบ AI ที่สามารถมีปฏิสัมพันธ์และดำเนินการต่าง ๆ ในโลกจริงได้มากขึ้น การเปลี่ยนแปลงนี้นำไปสู่ Physical AI ซึ่งหุ่นยนต์ เครื่องจักรอัตโนมัติ และระบบอัจฉริยะจะต้องสามารถรับรู้ วิเคราะห์ และตอบสนองต่อสิ่งต่าง ๆ ได้แบบเรียลไทม์ โดยความสามารถเหล่านี้เกิดขึ้นได้จาก Edge AI ดังนั้น สำหรับผู้ลงทุน การทำความเข้าใจ Edge AI จึงมีความสำคัญ ไม่เพียงเพราะศักยภาพการเติบโตของ Edge AI เอง แต่ยังเพราะ Edge AI เป็นรากฐานทางเทคโนโลยีที่สำคัญสำหรับพัฒนาการขั้นต่อไปของ AI

บทความนี้เป็นบทความลำดับที่สี่จากทั้งหมด 5 บทความในซีรีส์ที่นำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับวัฏจักรเทคโนโลยี AI และโอกาสการลงทุนในเอเชีย ตลอดช่วงการพัฒนาและการเติบโตของวัฏจักร AI ติดตามบทความสุดท้ายในซีรีส์ “ทำไมเอเชียจึงเป็นจุดที่น่าจับตาสำหรับการลงทุนใน Physical AI” ซึ่งจะพาไปเจาะลึกว่า Edge AI กำลังสนับสนุนการเติบโตของหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติทั่วเอเชียอย่างไร